Dự án đường sắt Hà Nội – Quảng Ninh, tổng chiều dài 120km

Dự án đường sắt Hà Nội – Quảng Ninh (hay đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh) là tuyến đường sắt tốc độ cao đầu tiên được khởi công tại Việt Nam, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong phát triển hạ tầng giao thông hiện đại của đất nước.

Dự án do Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Đường sắt cao tốc VinSpeed (thuộc Tập đoàn Vingroup) làm chủ đầu tư, với đối tác chiến lược là Tập đoàn Siemens Mobility (Đức) về công nghệ và chuyển giao kỹ thuật.

Thông tin Đường sắt Hà Nội – Quảng Ninh

• Tên dự án: Đường sắt Hà Nội – Quảng Ninh.
• Chủ đầu tư: Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Đường sắt cao tốc VinSpeed. Đại diện pháp lý: Ông Phạm Thiếu Hoa – Tổng Giám đốc. Địa chỉ: Tòa nhà Symphony, đường Chu Huy Mân, Khu đô thị Vinhomes Riverside, phường Phúc Lợi, TP. Hà Nội.
• Tổng chiều dài: Khoảng 120 km (một số nguồn ghi nhận 120,2 km hoặc 120,4 km).
• Tốc độ thiết kế: Đoạn chính đạt 350 km/h, riêng đoạn qua địa phận Hà Nội khoảng 120 km/h.
• Tiêu chuẩn kỹ thuật: Đường đôi, khổ ray tiêu chuẩn 1.435 mm, toàn tuyến được điện khí hóa.
• Số lượng ga: 5 nhà ga chính gồm Cổ Loa (Hà Nội), Gia Bình (Bắc Ninh), Ninh Xá (Hải Phòng), Yên Tử (Quảng Ninh) và Hạ Long Xanh (Quảng Ninh – điểm cuối). Một depot (kho bảo dưỡng) được đặt tại ga Hạ Long Xanh.
• Tổng mức đầu tư: Khoảng 147.370 tỷ đồng (tương đương hơn 5,6 tỷ USD), chưa bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng khoảng 10.270 tỷ đồng do ngân sách nhà nước hỗ trợ. Vốn tự có của nhà đầu tư khoảng 22.110 tỷ đồng, phần còn lại huy động từ các nguồn khác.

Vị trí địa lý và hướng tuyến

Dự án có điểm đầu tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia (ga Cổ Loa), xã Đông Anh, TP. Hà Nội và điểm cuối tại Khu công viên rừng (ga Hạ Long Xanh), phường Tuần Châu, tỉnh Quảng Ninh.

Tuyến đi qua 4 tỉnh/thành phố với tổng cộng 22 xã/phường:

• TP. Hà Nội: Xã Đông Anh, xã Phù Đổng.
• Tỉnh Bắc Ninh: Các xã thuộc huyện Từ Sơn, Thuận Thành, Gia Bình và các khu vực lân cận (Tư Quả, Mão Điền, Trạm Lộ, Lâm Thao, Lương Tài, Trung Chính, Trung Kênh…).
• TP. Hải Phòng: Xã Trần Phú, phường Lê Đại Hành, phường Bắc An Phụ, phường Nhị Chiểu.
• Tỉnh Quảng Ninh: Phường Mạo Khê, Hoàng Quế, Yên Tử, Uông Bí, Đông Mai, Hà An, Tuần Châu.

Hướng tuyến chi tiết (theo Báo cáo ĐTM):

• Đoạn qua Hà Nội: Xuất phát từ ga Cổ Loa, đi theo giải phân cách giữa đường dẫn nối cầu Tứ Liên đến QL3, sau đó vào hành lang giữa đường điện 500kV và đường song hành của Vành đai 3. Qua nút giao Ninh Hiệp, tuyến tiếp tục theo hành lang giữa đường song hành và đường bộ cao tốc kết nối sân bay Gia Bình.
• Đoạn qua Bắc Ninh: Đi vào giải phân cách đường bộ cao tốc nối sân bay Gia Bình đến ga Gia Bình, sau đó tiếp tục theo tim đường cao tốc. Khi sang ranh giới Hải Phòng (theo phương án quy hoạch), tuyến rẽ phải, đi song song đường TL281, vượt sông Thái Bình tại vị trí cạnh bến đò Kinh Dương.
• Đoạn qua Hải Phòng: Đi qua các xã/phường Trần Phú, Lê Đại Hành, Bắc An Phụ, Nhị Chiểu; vượt sông Kinh Thầy hai lần.
• Đoạn qua Quảng Ninh: Sau khi vượt sông Đá Vách, tuyến đi qua phường Hoàng Quế đến ga Yên Tử, sau đó song song theo hành lang đường ống xăng dầu B12 trên địa bàn phường Uông Bí, đến xã Đông Mai thì rẽ phải, đi phía sau KCN Đông Mai, phía bắc núi Na và núi Vũ Tướng, hướng về ga Hạ Long Xanh tại Tuần Châu.

Toàn tuyến chủ yếu đi trên cao (khoảng 116 km cầu cạn), chỉ khoảng 4 km đi nổi trên mặt đất, giúp giảm thiểu tác động đến giao thông hiện hữu và địa hình.

Tiến độ và ý nghĩa của dự án

Lễ khởi công dự án được tổ chức vào sáng 12/4/2026 tại khu vực ga Hạ Long Xanh (phường Tuần Châu và phường Việt Hưng, Quảng Ninh), với sự phối hợp giữa UBND tỉnh Quảng Ninh, Tập đoàn Vingroup và các tỉnh/thành Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng. Dự kiến hoàn thành và đưa vào khai thác vào cuối năm 2028.

Đây là công trình hạ tầng chiến lược có ý nghĩa lớn:

• Rút ngắn thời gian di chuyển: Từ 2 – 2,5 giờ đi đường bộ hiện nay xuống chỉ còn 25 – 30 phút (một số nguồn đề cập khoảng 23 phút) giữa Hà Nội và Quảng Ninh/Hạ Long.
• Thúc đẩy liên kết vùng: Kết nối Thủ đô Hà Nội với vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, vùng đồng bằng sông Hồng và khu vực Vịnh Hạ Long – di sản thiên nhiên thế giới. Dự án góp phần tái định cấu trúc không gian phát triển hiện đại, đồng bộ, tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội cho các địa phương dọc tuyến.
• Lợi ích kinh tế – xã hội: Tăng cường năng lực vận tải hành khách và logistics, nâng cao chất lượng sống, thu hút đầu tư, đặc biệt là các khu đô thị, công nghiệp và du lịch dọc tuyến (như Vinhomes Global Gate).

Ông Nguyễn Việt Quang, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Vingroup nhấn mạnh: “Tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh thể hiện quyết tâm của tập đoàn đóng góp vào việc phát triển cơ sở hạ tầng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội và nâng cao chất lượng sống.” Ông Bùi Văn Khắng, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cũng khẳng định đây là “công trình hạ tầng chiến lược, có ý nghĩa quan trọng, tạo đột phá về kết cấu hạ tầng giao thông hiện đại”.

Dự án sử dụng khoảng 551 ha đất (Hà Nội 44 ha, Bắc Ninh 19 ha, Hải Phòng 210 ha, Quảng Ninh 278 ha) và được kỳ vọng sẽ đặt nền móng cho hệ sinh thái đường sắt tốc độ cao quốc gia tại Việt Nam, với công nghệ hiện đại từ Siemens.

Tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh không chỉ là một công trình giao thông mà còn là biểu tượng cho sự phát triển hạ tầng đột phá, kết nối các cực tăng trưởng kinh tế miền Bắc, góp phần đưa Việt Nam tiến gần hơn đến các tiêu chuẩn giao thông hiện đại của khu vực và thế giới.