Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) đang được Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính thẩm tra sơ bộ, với cấu trúc gồm 10 Chương, 62 Điều – giảm 21 Điều, tương đương khoảng 30% so với Luật năm 2023.

Mục tiêu xuyên suốt là thể chế hóa chủ trương phát triển thị trường bất động sản an toàn, lành mạnh, minh bạch; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; cắt giảm tối đa điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính không cần thiết; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số.

Một trong những đề xuất nổi bật nhất là phân cấp, phân quyền triệt để cho địa phương. Dự thảo sửa đổi quy định về thẩm quyền cho phép chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án bất động sản, chuyển giao mạnh mẽ từ Thủ tướng Chính phủ về UBND cấp tỉnh quyết định. Điều này giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tăng tính chủ động và linh hoạt cho chính quyền địa phương trong quản lý thị trường.

Về cắt giảm và đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, dự thảo dự kiến cắt giảm 01 điều kiện về thủ tục thông báo trước khi bán, cho thuê mua phần diện tích sàn xây dựng hình thành trong tương lai. Đồng thời, đơn giản hóa, tiêu chuẩn hóa 06 nhóm điều kiện quan trọng: điều kiện của tổ chức, cá nhân kinh doanh bất động sản; điều kiện nhà ở, công trình xây dựng (có sẵn và hình thành trong tương lai); điều kiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật; điều kiện chuyển nhượng dự án. Ngoài ra, đơn giản hóa hoặc bãi bỏ một số điều kiện đối với hoạt động dịch vụ bất động sản. Về thủ tục hành chính, dự kiến cắt giảm 05/12 thủ tục (bao gồm đăng ký, cấp quyền khai thác dữ liệu nhà ở/thị trường bất động sản và 3 thủ tục cấp mới/cấp lại giấy phép hoạt động sàn giao dịch), đồng thời đơn giản hóa 3 thủ tục liên quan đến cấp, cấp lại chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản.

Dự thảo cũng tập trung tháo gỡ vướng mắc thực tiễn và chuẩn hóa quy định. Cụ thể, bổ sung quy định đối với các loại hình mới như nhà ở có mục đích lưu trú, nhà ở thương mại hỗn hợp; làm rõ quy định về phần diện tích sàn xây dựng trong công trình. Quy định về kinh doanh quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật và chuyển nhượng dự án được chuẩn hóa theo hướng thống nhất với Luật Đất đai, Luật Đầu tư và các luật liên quan. Đặc biệt, dự thảo đề xuất bổ sung quy định về quy trình giao dịch bất động sản và Mã định danh điện tử sản phẩm bất động sản, nhằm tăng tính công khai, minh bạch và hỗ trợ quản lý số hóa.

Về dữ liệu và quản lý thị trường, dự thảo xây dựng hệ thống dữ liệu “Đúng – Đủ – Sạch – Sống”, quy định rõ trách nhiệm xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản, đồng thời bổ sung công cụ giúp Nhà nước điều tiết thị trường kịp thời. Các khái niệm về dự án bất động sản, môi giới, tư vấn, quản lý, sàn giao dịch và các loại hợp đồng cũng được chuẩn hóa, làm rõ nghĩa vụ tài chính của cá nhân kinh doanh nhà ở và quyền mua diện tích sàn xây dựng.

Bên cạnh đó, dự thảo chú trọng bảo vệ lợi ích hợp pháp của người mua bất động sản hình thành trong tương lai thông qua việc đánh giá toàn diện điều kiện đưa vào kinh doanh, giới hạn tỷ lệ thanh toán, cơ chế tài khoản phong tỏa và bảo lãnh ngân hàng. Các quy định về hợp đồng dịch vụ, quy trình giao dịch và nền tảng điện tử cũng được làm rõ trách nhiệm pháp lý của từng chủ thể, tránh yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.

Những đề xuất trên hướng tới tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, chi phí tuân thủ thấp, bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật liên quan và khơi thông nguồn lực phát triển kinh tế – xã hội. Việc tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo sẽ quyết định hiệu quả thực thi trong thời gian tới.