Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) do Bộ Xây dựng chủ trì xây dựng, vừa được Bộ Tư pháp công bố thẩm định, đã có thay đổi quan trọng: bỏ hoàn toàn khái niệm “chung cư có thời hạn” khỏi phần giải thích từ ngữ. Thay vào đó, dự luật chỉ còn đề cập đến “nhà chung cư” và “nhà chung cư cũ”.
Trước đó, bản dự thảo trình Quốc hội tháng 8 từng định nghĩa “chung cư có thời hạn” là loại chung cư được xác định thời hạn sử dụng theo quy định pháp luật về xây dựng. Tuy nhiên, tại kỳ họp không thường lệ vừa qua, nhiều đại biểu Quốc hội lo ngại rằng khái niệm này dễ khiến người dân hiểu nhầm, cho rằng quyền sở hữu căn hộ sẽ chấm dứt sau 50–70 năm theo niên hạn công trình. Một số ý kiến cũng cho rằng việc đưa khái niệm vào luật nhưng thiếu giải thích rõ ràng sẽ gây tâm lý bất an cho người mua nhà.
Luật Nhà ở hiện hành không có khái niệm “chung cư có thời hạn”. Nghị quyết 21 của Trung ương cũng nhấn mạnh rằng với chung cư xây mới, thời hạn sử dụng căn hộ gắn với niên hạn xây dựng công trình, đồng thời bảo đảm quyền tài sản của chủ sở hữu – họ được thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng lại khi hết hạn.
Trong dự thảo mới, thời hạn sử dụng nhà chung cư được quy định rõ: xác định theo hồ sơ thiết kế xây dựng, tính từ khi công trình đưa vào khai thác, sử dụng. Khi hết thời hạn theo thiết kế, việc xử lý thực hiện theo luật này và pháp luật xây dựng. Trường hợp chưa hết hạn nhưng bị hư hỏng, có nguy cơ sập đổ thì phải sửa chữa; nếu không bảo đảm được thời hạn thiết kế thì phải xác định lại thời hạn theo hồ sơ cải tạo.
Dự luật cũng đề xuất 4 trường hợp nhà chung cư phải tháo dỡ, bao gồm hư hỏng do thiên tai, cháy nổ không còn an toàn; kết cấu chịu lực nguy hiểm tổng thể hoặc cục bộ; và các trường hợp thuộc khu vực cải tạo đồng bộ theo quy hoạch. Quan trọng hơn, chủ sở hữu (trừ dự án trước năm 1994) được quyền tiếp tục sử dụng diện tích đất để tự đóng góp kinh phí cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư mới.
Việc bỏ khái niệm “chung cư có thời hạn” và quy định rõ thời hạn sử dụng công trình, kèm theo quyền tài sản của người dân, được kỳ vọng sẽ giảm lo ngại, tăng tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chủ sở hữu căn hộ.