Bộ Xây dựng đang đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023. Dự thảo mới gồm 10 chương, 61 điều (giảm 22 điều so với luật hiện hành, tương đương khoảng 30%). Mục tiêu chính là tháo gỡ vướng mắc thực tiễn, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số và tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương.
Cắt giảm điều kiện kinh doanh
Một trong những nội dung nổi bật là đề xuất cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh. Trong đó:
- Bãi bỏ 5 điều kiện đối với sàn giao dịch bất động sản.
- Bỏ yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ môi giới, tư vấn và quản lý bất động sản phải thành lập doanh nghiệp.
Dự thảo cũng rà soát, lược bỏ hoặc đơn giản hóa một số điều kiện đối với bất động sản đưa vào kinh doanh, bao gồm nhà ở và công trình xây dựng có sẵn hoặc hình thành trong tương lai; đất đã có hạ tầng kỹ thuật trong dự án được chuyển nhượng quyền sử dụng đất; và điều kiện chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án bất động sản.
Về thủ tục hành chính, dự kiến cắt giảm 4 trong tổng số 12 thủ tục (gồm thủ tục đăng ký cấp quyền khai thác, sử dụng thông tin, dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản thuộc thẩm quyền UBND cấp tỉnh; cùng 3 thủ tục liên quan đến cấp mới, cấp lại giấy phép hoạt động của sàn giao dịch). Ngoài ra, 7 thủ tục khác được đơn giản hóa, trong đó có cấp chứng chỉ hành nghề môi giới và chuyển nhượng dự án.
Tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương
Dự thảo nhấn mạnh việc tăng cường phân cấp, phân quyền:
- Giao UBND cấp tỉnh quyết định cho phép chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án bất động sản thuộc thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Thủ tướng Chính phủ.
- Bãi bỏ nhiệm vụ thanh tra của Bộ Xây dựng trong lĩnh vực này, bảo đảm thống nhất với Luật Thanh tra năm 2025.
- Để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chuyển các nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền cấp huyện theo luật cũ sang UBND cấp xã thực hiện.
Việc phân định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn giữa UBND cấp tỉnh, UBND cấp xã và cơ quan thanh tra sẽ do Chính phủ quy định chi tiết tại nghị định hướng dẫn.
Các nội dung mới khác
Dự thảo bổ sung quy định về quy trình giao dịch bất động sản, mã định danh điện tử cho tổ chức, cá nhân và bất động sản; cơ chế bảo đảm 5% giá trị còn lại của hợp đồng thông qua tài khoản phong tỏa hoặc thỏa thuận các bên; đồng thời mở rộng các loại hợp đồng được chuyển nhượng.
Theo lộ trình, các nội dung liên quan đến phân định thẩm quyền, phân cấp, phân quyền trong Nghị định số 140/2025/NĐ-CP và Nghị định số 144/2025/NĐ-CP dự kiến có hiệu lực từ 1/3/2027; các chính sách còn lại từ 1/7/2027.
Những đề xuất này hướng tới tạo môi trường kinh doanh thông thoáng hơn, giảm gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp và cá nhân, đồng thời nâng cao trách nhiệm và chủ động của chính quyền địa phương trong quản lý thị trường bất động sản.