Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) gồm 13 chương, 145 điều (giảm 53 điều so với Luật hiện hành), tập trung vào 6 nhóm chính sách lớn bao quát phát triển, sở hữu, tài chính, quản lý, sử dụng và giao dịch nhà ở. Mục tiêu là hoàn thiện môi trường pháp lý minh bạch, đơn giản hóa thủ tục, phát triển đa dạng loại hình nhà ở, hướng tới mọi người dân đều có chỗ ở ổn định.
Một trong những điểm nổi bật nhất là ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê. Dự thảo dành một chương riêng điều chỉnh loại hình này, làm rõ nguồn vốn đầu tư, quỹ đất, chính sách ưu đãi, giá thuê và cơ chế quản lý. Đồng thời đề xuất xây dựng Quỹ nhà ở tại địa phương nhằm tạo nguồn lực bền vững cho việc đầu tư, hình thành thị trường cho thuê ổn định, lâu dài, góp phần thay đổi tâm lý “phải sở hữu nhà”.
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung chính sách phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp, hoàn thiện chính sách nhà ở xã hội, nhà ở công vụ và nhà ở dành cho đối tượng chính sách. Nhiều cơ chế đặc thù đã được thực tiễn kiểm nghiệm trong phát triển nhà ở xã hội sẽ được luật hóa, gắn với kiểm soát chặt chẽ việc mua bán, cho thuê, thuê mua để hạn chế trục lợi chính sách.
Dự thảo cũng đề xuất bổ sung chung cư có thời hạn; hoàn thiện cơ chế cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư; quản lý các loại hình bất động sản có mục đích lưu trú; đổi mới mô hình hoạt động của Ban Quản trị nhà chung cư. Việc rà soát quy định về huy động vốn, thế chấp, giải chấp dự án nhà ở được chú trọng, bảo vệ quyền lợi người mua nhà khi dự án chậm tiến độ hoặc đình trệ.
Về quản lý chung cư, dự thảo nhấn mạnh cơ chế kiểm soát hoạt động Ban Quản trị, làm rõ quản lý kinh phí bảo trì, phần sở hữu chung – riêng và nguồn thu từ khai thác diện tích chung, nhằm hạn chế tranh chấp, khiếu kiện và bảo vệ cư dân.
Đáng chú ý, dự thảo đẩy mạnh phân quyền, phân cấp cho chính quyền địa phương; bãi bỏ một số thủ tục, sửa đổi theo hướng rút ngắn thời gian, đơn giản hóa hồ sơ, không phát sinh thủ tục mới. Quy định về sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài cũng được rà soát để phù hợp cam kết quốc tế, yêu cầu quốc phòng – an ninh và khả năng tiếp cận nhà ở của người dân trong nước.
Các đề xuất trên được xây dựng trên cơ sở đánh giá thực tiễn sau gần hai năm thi hành Luật Nhà ở 2023, nhằm khắc phục bất cập, tạo động lực phát triển thị trường nhà ở lành mạnh, bền vững.