Tuyến đường sắt Chơn Thành – Bàu Bàng – An Bình – Cái Mép là một trong những dự án hạ tầng chiến lược quan trọng nhất của vùng Đông Nam Bộ, với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 168.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 6,4 tỷ USD).
Dự án dài gần 154 km (khoảng 153,4–154 km), được thiết kế lưỡng dụng (vừa vận tải hành khách vừa vận tải hàng hóa), nhằm kết nối các khu công nghiệp tại TP.HCM, Đồng Nai với hệ thống cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải.
Khi hoàn thành, tuyến đường sắt này được kỳ vọng tiết kiệm hơn 2 tỷ USD mỗi năm chi phí logistics, giảm áp lực lên đường bộ và thúc đẩy phát triển kinh tế vùng.
Quy mô và hướng tuyến chi tiết
Tuyến đường sắt có chiều dài khoảng 153,4–154 km, đi qua các khu vực công nghiệp, đô thị và logistics năng động của vùng Đông Nam Bộ. Hướng tuyến được chia thành các đoạn chính:
- Đoạn An Bình – Cái Mép: dài 88,44 km (từ An Bình đến cầu Đồng Nai hơn 12 km; từ cầu Đồng Nai đến Phú Mỹ qua tỉnh Đồng Nai gần 43 km; đoạn từ Phú Mỹ đến Cái Mép – nhánh ra cảng gần 34 km).
- Đoạn An Bình – Bàu Bàng: dài 52,25 km.
- Đoạn Bàu Bàng – Chơn Thành: dài 12,7 km (trong đó 10,5 km thuộc TP.HCM và 2,2 km thuộc tỉnh Đồng Nai).
Tuyến chạy song song và kết nối với đường Mỹ Phước – Tân Vạn (đặc biệt đoạn đầu từ An Bình đi Bàu Bàng), đồng thời liên kết với các trục giao thông chiến lược như quốc lộ 13, vành đai 3 TP.HCM, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu và cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây. Dự án còn kết nối với sân bay quốc tế Long Thành, tạo thành hành lang công nghiệp – đô thị – cảng biển hoàn chỉnh.
Theo quy hoạch, đây là tuyến đường sắt quốc gia thuộc hai tuyến TP.HCM – Lộc Ninh và Biên Hòa – Vũng Tàu. Mạng lưới đường sắt quốc gia do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch tổng thể, còn Bộ Xây dựng tổ chức lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch chi tiết.
Thông số kỹ thuật và hình thức đầu tư
Tuyến được đề xuất xây dựng theo tiêu chuẩn khổ đường đôi 1.435 mm, tốc độ thiết kế cao: 160 km/h đối với vận tải hành khách và 120 km/h đối với vận tải hàng hóa. Đây là tuyến lưỡng dụng, vừa phục vụ hành khách đi lại vừa vận chuyển hàng hóa khối lượng lớn từ các khu công nghiệp, ICD và vùng sản xuất phía Bắc, Tây Bắc TP.HCM về cảng Cái Mép – Thị Vải.
Tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 167.974–168.000 tỷ đồng. Trong đó, chi phí giải phóng mặt bằng và tái định cư ước tính khoảng 54.285 tỷ đồng, chiếm khoảng 32% tổng mức đầu tư.
Dự án dự kiến thực hiện theo hình thức đối tác công – tư (PPP), tận dụng các cơ chế đặc thù từ Nghị định 123/2025/NĐ-CP (cho phép áp dụng mô hình Thiết kế Kỹ thuật Tổng thể – FEED và công nghệ BIM) cùng các Nghị quyết phát triển Vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam để đẩy nhanh tiến độ.
Vai trò chiến lược và lợi ích kinh tế
Hiện nay, vận chuyển hàng hóa kết nối với hệ thống cảng biển chủ yếu phụ thuộc vào đường bộ, dẫn đến nguy cơ ùn tắc, tai nạn và chi phí logistics cao. Tuyến đường sắt Chơn Thành – Bàu Bàng – An Bình – Cái Mép sẽ tạo thêm phương thức vận tải khối lượng lớn, giảm sự phụ thuộc vào đường bộ, giải quyết điểm nghẽn logistics và định hình lại cấu trúc hành lang phát triển vùng.
Ước tính, khi tuyến đường sắt đi vào hoạt động sẽ tiết kiệm trên 2 tỷ USD mỗi năm chi phí logistics. Dự án mang lại “lợi ích kép” cho phát triển đô thị và công nghiệp dọc tuyến, kết nối trực tiếp các trung tâm sản xuất lớn với cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải.
Tiến độ và vai trò của Becamex
Tập đoàn Becamex (doanh nghiệp nhà nước) được UBND TP.HCM giao tập trung nguồn lực, nhân sự thực hiện lập báo cáo nghiên cứu khả thi các dự án đường sắt, trong đó có tuyến này. Sở Xây dựng TP.HCM đã kiến nghị giao Becamex nghiên cứu phương án đầu tư để đủ cơ sở trình cấp thẩm quyền.
- Đoạn An Bình (Dĩ An) – Cái Mép: Ban Quản lý dự án đường sắt (Bộ Xây dựng) đang lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi. Dự án dự kiến trình Quốc hội quyết định chủ trương vào đầu năm 2026, phấn đấu khởi công năm 2027 và đưa vào khai thác giai đoạn 1 vào năm 2035.
- Đoạn Bàu Bàng – An Bình: Trước đây Thủ tướng đã giao tỉnh Bình Dương cũ lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.
Theo đề xuất của Becamex, trong quý 3/2026 cơ quan có thẩm quyền chấp thuận cho nhà đầu tư lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi (PreFS) theo phương thức PPP.
Giai đoạn lập báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế FEED, phê duyệt dự án PPP, lựa chọn nhà đầu tư và ký hợp đồng dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2027–2028. Đấu thầu, thi công và xây dựng dự kiến từ năm 2028–2031.
Kết luận
Tuyến đường sắt Chơn Thành – Bàu Bàng – An Bình – Cái Mép không chỉ là dự án giao thông mà còn là động lực quan trọng nâng cao năng lực logistics, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vùng Đông Nam Bộ và khẳng định vị thế của TP.HCM – Đồng Nai trong chuỗi cung ứng quốc tế.
Với hành lang pháp lý mới và sự tham gia của Becamex, dự án đang được đẩy mạnh nghiên cứu để sớm hiện thực hóa, góp phần giảm chi phí logistics, giảm tải đường bộ và kết nối hiệu quả các khu công nghiệp với siêu cảng Cái Mép – Thị Vải.
