Tại hội thảo góp ý dự thảo Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở do Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM tổ chức gần đây, đại diện Viện KSND TP.HCM đã nêu rõ yêu cầu tăng cường minh bạch thông tin dự án bất động sản. Bà Nguyễn Thị Bảo Trân nhấn mạnh rằng quy định công khai thông tin hiện tại còn chung chung, dễ gây rủi ro cho người mua nhà.
Theo dự thảo, Điều 5 chỉ liệt kê các nhóm thông tin phải công khai như pháp lý đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, hạn chế quyền sở hữu – sử dụng, tranh chấp, thế chấp và hợp đồng mẫu. Nội dung chi tiết được giao cho Chính phủ quy định sau. Cách tiếp cận này khiến phạm vi “thông tin về tranh chấp, thế chấp” chưa rõ ràng. Chủ đầu tư phải công khai mọi khiếu nại, phản ánh của người dân hay chỉ những vụ đã được cơ quan có thẩm quyền thụ lý? Với tài sản thế chấp, phải công bố toàn bộ dự án hay đến từng căn hộ, công trình hoặc quyền sử dụng đất?
Từ thực tế đó, Viện KSND TP.HCM đề nghị bổ sung ngay trong Điều 5 danh mục thông tin tối thiểu bắt buộc công khai. Thông tin đưa ra phải kèm theo tài liệu hoặc dữ liệu điện tử có giá trị kiểm chứng, ghi rõ thời điểm cập nhật, chủ thể cập nhật và tình trạng còn hiệu lực. Đồng thời, chủ đầu tư phải có trách nhiệm cập nhật trong thời hạn cụ thể khi có thay đổi. Nếu thông tin thiếu, sai hoặc chậm cập nhật gây thiệt hại cho khách hàng thì phải bồi thường.
Những đề xuất này nhằm bảo vệ quyền lợi người mua, giảm tình trạng “mua nhà trên giấy” rồi bất ngờ phát hiện dự án đang tranh chấp hoặc bị thế chấp ngân hàng. Khi thông tin được công khai đầy đủ, minh bạch và có cơ sở kiểm chứng, thị trường bất động sản sẽ minh bạch hơn, giảm rủi ro pháp lý và tăng niềm tin của người dân.
Ngoài nội dung chính về công khai thông tin, đại diện Viện KSND còn góp ý một số điểm khác như bổ sung ngoại lệ bất khả kháng khi chấm dứt hợp đồng thuê, và nới điều kiện chuyển nhượng dự án đang thế chấp nếu bên nhận chuyển nhượng cùng ngân hàng đồng ý bằng văn bản. Sở Xây dựng TP.HCM cũng đề xuất làm rõ hơn quy định về môi giới bất động sản.
Nhìn chung, các kiến nghị tập trung vào việc siết chặt trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc công khai rõ ràng tranh chấp và thế chấp. Đây là bước quan trọng để hoàn thiện dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản theo hướng bảo vệ tốt hơn người tiêu dùng và tạo môi trường kinh doanh lành mạnh.