Phương án phát triển các Khu chức năng và các Khu vực có vai trò động lực tỉnh Đồng Nai

Quy hoạch tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (điều chỉnh) tập trung xây dựng mô hình phát triển kinh tế – xã hội bền vững, hiện đại, lấy hai khu vực động lực chính là đô thị sân bay Long Thành và hành lang sông Đồng Nai, kết hợp phát triển các khu chức năng chuyên biệt như khu kinh tế, khu công nghiệp, khu công nghệ cao, du lịch, nông nghiệp công nghệ cao và bảo tồn thiên nhiên.

Phương án nhấn mạnh tổ chức không gian tập trung, gắn kết hạ tầng giao thông (cao tốc, đường sắt, cảng biển, sân bay), thúc đẩy kinh tế xanh, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Phương án phát triển các khu kinh tế, khu công nghiệp và cụm công nghiệp

Phát triển theo hướng tập trung, quy mô lớn, đầy đủ hạ tầng kỹ thuật – xã hội, bảo vệ môi trường, gắn kết chặt chẽ với các tuyến giao thông chiến lược (cao tốc, vành đai, đường sắt). Không phát triển mới khu công nghiệp/cụm công nghiệp trong khu đô thị loại I hoặc gần sông để đảm bảo hài hòa tăng trưởng kinh tế – bảo vệ môi trường.

Hệ thống khu kinh tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp hướng tới hiện đại, chuyên ngành, xanh – sinh thái, đóng vai trò chủ lực sản xuất công nghiệp lớn, dẫn dắt tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế sâu, nâng cao cạnh tranh trong mạng lưới sản xuất – logistics quốc gia và quốc tế.

• Khu kinh tế cửa khẩu Hoa Lư (phía Bắc tỉnh): Trở thành hạt nhân phát triển kinh tế – xã hội biên giới, mô hình đa chức năng bao gồm logistics, công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ, đô thị, năng lượng xanh. Đóng vai trò cực tăng trưởng, cửa ngõ giao thương với Campuchia, kết nối TP. Hồ Chí Minh, Tây Nguyên. Hỗ trợ cơ chế chính sách đặc thù, hạ tầng liên vùng – liên quốc gia, thúc đẩy lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ, lao động, định cư bền vững.
• Đến năm 2030: Quy hoạch 89 khu công nghiệp (phân bổ theo chỉ tiêu sử dụng đất 2021-2030, tầm nhìn 2050).
• Đến năm 2030: Quy hoạch 68 cụm công nghiệp, gồm tiếp tục 54 cụm hiện hữu, quy hoạch mới 14 cụm giai đoạn 2021-2030, rút 09 cụm khỏi quy hoạch. Giai đoạn 2031-2050: Bổ sung 14 cụm tiềm năng.

Phương án phát triển khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu đổi mới sáng tạo, khu thương mại tự do

Khu công nghệ cao Đồng Nai: Trọng tâm thu hút lĩnh vực tiên tiến (công nghệ thông tin, điện tử, tự động hóa, hàng không, trí tuệ nhân tạo). Xây dựng hạ tầng kết nối với khu công nghiệp/cụm công nghiệp, hình thành hệ sinh thái liên kết sản xuất, thúc đẩy công nghiệp hóa – hiện đại hóa, chuyển đổi số, khởi nghiệp sáng tạo.

Khu công nghệ số tập trung: Khai thác lợi thế Cảng hàng không quốc tế Long Thành, thành lập tại đô thị sân bay Long Thành. Tập trung trung tâm dữ liệu hiện đại, lưu chuyển dữ liệu quốc tế.

Khu đổi mới sáng tạo: Thành lập tại đô thị sân bay Long Thành; khu khoa học – công nghệ – đổi mới sáng tạo tại đô thị Đồng Xoài. Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp, nghiên cứu – ứng dụng công nghệ tiên tiến, thu hút doanh nghiệp, tập đoàn giáo dục – khoa học quốc tế, đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ.

Khu thương mại tự do Đồng Nai: Thành lập tại đô thị sân bay Long Thành và vùng phụ cận, mô hình phức hợp với 4 khu chức năng chính:

• Sản xuất công nghiệp công nghệ cao.
• Logistics số.
• Dịch vụ tài chính, thương mại – dịch vụ, giáo dục.
• Công nghệ số tập trung, đổi mới sáng tạo.

Mục tiêu: Thu hút nhà đầu tư hàng đầu lĩnh vực ưu tiên, huy động nguồn lực hạ tầng chiến lược. Xây dựng địa bàn hấp dẫn sản xuất công nghệ cao, dịch vụ tài chính, sàn giao dịch vàng, logistics số, kinh tế số, thương mại. Gắn kết với sân bay Long Thành, trở thành điểm đến hành lang vận tải Thái Bình Dương – Ấn Độ Dương, cung cấp logistics xanh chi phí tối ưu, cạnh tranh.

Phương án phát triển các khu, vùng du lịch

Phát huy tiềm năng cảnh quan ven sông – núi – hồ, rừng phòng hộ, đa dạng sinh học, văn hóa – lịch sử. Hình thành khu đô thị – du lịch; du lịch kết hợp y tế chăm sóc sức khỏe, MICE (hội nghị – hội thảo), trải nghiệm – văn hóa, đưa du lịch thành ngành kinh tế quan trọng.

Các vùng du lịch trọng điểm:

• Cụm du lịch sinh thái nghỉ dưỡng, giải trí cao cấp: Hồ Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên, Bù Gia Mập, núi Chứa Chan, Thác Mai – Bàu Nước Sôi.
• Cụm du lịch văn hóa cộng đồng: S’tiêng sóc Bom Bo, Văn miếu Trấn Biên, di tích lịch sử Trấn Biên; Bà Rá – Thác Mơ.
• Cụm du lịch MICE & giải trí: Long Thành.
• Cụm du lịch nông nghiệp và cộng đồng: Bình Lộc, Hàng Gòn, Tân Triều, Cẩm Mỹ, Xuân Lộc, Cát Tiên, Tà Lài, Định Quán, Hiếu Liêm, Phú Lý,…
• Cụm đô thị – du lịch ven sông Đồng Nai và các điểm khác theo quy hoạch chi tiết ngành.

Phương án phát triển các khu chức năng khác

Nông nghiệp: Đầu tư hạ tầng cho vùng sản xuất tập trung, nông nghiệp công nghệ cao, khu nông nghiệp công nghệ cao, trung tâm bảo quản – chế biến nông sản, trung tâm giống cây trồng – vật nuôi, chăn nuôi tập trung, nông nghiệp hữu cơ – sinh thái – đô thị. Gắn chuỗi liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ sản phẩm chủ lực, đặc sản địa phương.

Bảo tồn thiên nhiên: Bảo tồn, tu bổ, khai thác hợp lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai; Vườn quốc gia Cát Tiên, Bù Gia Mập. Thiết lập hành lang đa dạng sinh học Cát Tiên (Đồng Nai) – Cát Lộc (Lâm Đồng).

Phương án phát triển các khu vực có vai trò động lực (đến năm 2030)

Lấy 02 khu vực động lực mới làm nền tảng phát triển tỉnh:

a) Khu vực đô thị sân bay Long Thành

• Hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối sân bay với cao tốc, đường sắt quốc gia/vùng, đa phương thức với TP. Hồ Chí Minh.
• Phát triển hệ sinh thái dịch vụ hàng không hiện đại, hình thành thành phố sân bay Long Thành – trung tâm dịch vụ, logistics, trung chuyển Đông Nam Á.

Chi tiết:

• Đô thị Long Thành: Khu đô thị phía Tây Nam sân bay → trung tâm tài chính – dịch vụ hàng không, giao lưu thương mại – ngoại giao – văn hóa. Tuyến công nghiệp – logistics phía Đông Nam, liên kết cảng biển Cái Mép – Thị Vải. Chuỗi đô thị – công nghiệp – dịch vụ trục cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, QL51, Vành đai 4.
• Đô thị Nhơn Trạch: Chuỗi đô thị – dịch vụ – đổi mới sáng tạo – công nghiệp công nghệ cao ven sông, kết nối sân bay, cảng biển Cái Mép – Thị Vải, Phước An. Trung tâm đô thị – dịch vụ quốc tế, đổi mới sáng tạo tại Nhơn Trạch trung tâm. Tuyến dịch vụ – du lịch kết nối sân bay với dự trữ sinh quyển Cần Giờ.
• Xã Cẩm Đường: Khu đô thị – công nghiệp – dịch vụ – thể thao giải trí cửa ngõ Đông – Đông Nam sân bay.

b) Khu vực hành lang sông Đồng Nai Lấy sông Đồng Nai làm trục kinh tế năng động. Xây dựng Đại lộ ven sông 8-10 làn xe, cầu qua sông tăng liên kết TP. Hồ Chí Minh và tỉnh lân cận. Bảo vệ cảnh quan xanh, phát triển dịch vụ – đô thị – du lịch sinh thái chọn lọc, kết hợp TOD liên đô thị. Phát triển giao thông đường thủy du lịch – dân dụng, vui chơi giải trí nước.

Phân đoạn chính:

• Tân Phú – Định Quán: Du lịch Hồ Trị An, dịch vụ sinh thái – nghỉ dưỡng – giải trí gắn rừng, bảo vệ rừng đầu nguồn, tài nguyên nước.
• Hồ Trị An: Khu du lịch quốc gia sinh thái nghỉ dưỡng – giải trí cao cấp, tuyến đường ven hồ, khu nghỉ dưỡng gắn thiên nhiên, thúc đẩy kinh tế bạc.
• Tân An – Tân Triều: Nông nghiệp – đô thị sinh thái gắn trục công nghiệp – giao thông, tuyến đô thị năng động hai bên sông.
• Biên Hòa – Long Thành (trung tâm động lực): Điểm nhấn Khu đô thị Hiệp Hòa, chuyển đổi KCN Biên Hòa I thành đô thị + Trung tâm chính trị – hành chính tỉnh. Trục cảnh quan – giao thông – dịch vụ đô thị, công viên – quảng trường – không gian công cộng liên tục, dạo bộ – xe đạp – giao thông công cộng ven sông. Tuyến giao thông công cộng đường thủy + TOD ven sông. Phía Nam: Đô thị – dịch vụ cao cấp, giãn dân trung tâm, thu hút dân từ TP. Hồ Chí Minh.
• Nhơn Trạch (hạ lưu): Đô thị cửa ngõ Đông – Đông Nam vùng, khu đô thị mới – du lịch – thương mại – dịch vụ – cảng biển. Bảo tồn rừng ngập mặn gắn du lịch, không gian mở – mảng xanh – công viên bán ngập. Tăng kết nối liên vùng qua công trình giao thông chiến lược.

Phương án này định hướng Đồng Nai trở thành trung tâm công nghiệp – logistics – dịch vụ hiện đại, kinh tế xanh, dẫn đầu Đông Nam Bộ, tận dụng sân bay Long Thành và vị trí chiến lược ven sông để tạo đột phá tăng trưởng bền vững đến năm 2050.