Theo Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính, một thành phố trực thuộc Trung ương phải đáp ứng đầy đủ 7 tiêu chí quan trọng.
Tỉnh Đồng Nai hiện đã cơ bản đạt và vượt tất cả các tiêu chí này, tạo nền tảng vững chắc để sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 7 của cả nước.
7 tiêu chí thành phố trực thuộc Trung ương và mức đạt của Đồng Nai
Dựa trên rà soát thực tế và dữ liệu cập nhật, Đồng Nai đáp ứng xuất sắc các tiêu chuẩn theo quy định:
1. Quy mô dân số: Tiêu chuẩn yêu cầu từ 2,5 triệu người trở lên. Đồng Nai hiện có dân số gần 4,5 triệu người, vượt xa mức tối thiểu. Quy mô dân số lớn này không chỉ đáp ứng yêu cầu về số lượng mà còn phản ánh tiềm năng lao động dồi dào, lực lượng tiêu dùng mạnh mẽ – yếu tố then chốt cho phát triển đô thị bền vững.
2. Diện tích tự nhiên: Tiêu chuẩn từ 2.500 km² trở lên. Tỉnh có diện tích hơn 12.700 km² (sau các điều chỉnh hành chính gần đây), vượt gấp nhiều lần ngưỡng quy định. Diện tích rộng lớn mang lại dư địa lớn cho quy hoạch đô thị, công nghiệp, logistics và nông nghiệp công nghệ cao.
3. Tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã: Tiêu chuẩn từ 30% trở lên. Đồng Nai hiện có 23 phường và 10 xã đã hội đủ điều kiện thành lập phường, đạt tỷ lệ 34,73%. Các đơn vị này chủ yếu là khu vực trọng điểm phát triển kinh tế – xã hội và quốc phòng – an ninh, được hình thành qua sáp nhập hợp lý từ các xã và thị trấn cũ.
4. Tỷ lệ đô thị hóa: Tiêu chuẩn từ 45% trở lên. Tỉnh đạt gần 57%, vượt rõ rệt mức yêu cầu. Tỷ lệ đô thị hóa cao cho thấy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và không gian sống đang diễn ra mạnh mẽ, phù hợp với định hướng xây dựng đô thị hiện đại, văn minh.
5. Vị trí, chức năng trong quy hoạch: Đồng Nai được xác định là trung tâm công nghiệp, logistics, đầu mối giao thông quan trọng của vùng Đông Nam Bộ và cả nước. Tỉnh đóng vai trò then chốt trong hành lang phát triển phía Nam, gắn liền với Cảng hàng không quốc tế Long Thành – dự án động lực quốc gia. Vị trí chiến lược này còn thể hiện qua biên giới đất liền quan trọng về quốc phòng – an ninh.
6. Đô thị loại I: Đồng Nai đã hoàn thiện hồ sơ gửi Bộ Xây dựng thẩm định. Qua đánh giá sơ bộ, tỉnh đạt 13/15 tiêu chí (quy định chỉ cần đạt 12/15 là đủ). Một số tiêu chí kỹ thuật còn lại đang được hoàn thiện trong lộ trình phát triển đô thị loại I, chủ yếu liên quan đến tổ chức sự kiện quốc tế, tỷ lệ phường đạt đô thị loại II và phát triển đô thị thông minh, bền vững.
7. Cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế – xã hội: Đây là tiêu chí then chốt với nhiều chỉ báo thành phần, và Đồng Nai đều đạt hoặc vượt:
- Tự cân đối ngân sách: Không nhận bổ sung cân đối từ ngân sách Trung ương.
- Tỷ trọng công nghiệp – xây dựng – dịch vụ: Đạt hơn 81% trong cơ cấu GRDP (vượt mức 80% theo quy định).
- Thu nhập bình quân đầu người: 3 năm gần nhất đều cao hơn bình quân cả nước. Năm 2025, GRDP bình quân đầu người đạt 152,8 triệu đồng/người.
- Tốc độ tăng trưởng GRDP: 3 năm gần nhất đạt hoặc vượt tốc độ tăng GDP cả nước.
- Tỷ lệ hộ nghèo: Thấp hơn mức bình quân cả nước (theo chuẩn nghèo đa chiều). Năm 2025, GRDP của tỉnh đạt khoảng 677.932 tỷ đồng, thu ngân sách nhà nước đạt 102.962 tỷ đồng – những con số phản ánh sức mạnh sản xuất và khả năng đóng góp lớn cho ngân sách quốc gia.
Ý nghĩa của việc đạt 7/7 tiêu chí
Việc Đồng Nai đạt đầy đủ 7 tiêu chí không chỉ là kết quả của quá trình phát triển kinh tế – xã hội mạnh mẽ mà còn khẳng định vai trò của tỉnh như một cực tăng trưởng mới của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Sau sáp nhập hành chính (kết hợp với Bình Phước từ năm 2025), Đồng Nai sở hữu quy mô lớn, hạ tầng giao thông đồng bộ (cao tốc, sân bay Long Thành sắp hoàn thành), và mô hình phát triển “thủ phủ công nghiệp – đô thị hiện đại – trung tâm logistics và nông nghiệp công nghệ cao”.
Khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Đồng Nai sẽ có cơ sở pháp lý mạnh mẽ hơn để:
- Tập trung nguồn lực đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, hạ tầng xã hội.
- Nâng cấp không gian đô thị xanh, sinh thái, ứng dụng công nghệ cao trong quản lý.
- Tăng cường liên kết vùng, tạo động lực lan tỏa cho các tỉnh lân cận và cả nước.
- Hoàn thiện hệ thống đơn vị hành chính theo hướng hiện đại, hiệu quả.
Lộ trình sắp tới
Ngay trong năm 2026, tỉnh Đồng Nai sẽ nhanh chóng hoàn thiện các bước cuối cùng, hoàn chỉnh hồ sơ đề án để trình Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập Thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương. Hiện nay, tỉnh đang đồng loạt tổ chức lấy ý kiến nhân dân về đề án này (và việc thành lập thêm 10 phường mới), đảm bảo công khai, minh bạch và dân chủ.
Nội Dung Đề Xuất
Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã đồng ý chủ trương tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV (tháng 3/2026), giao Bộ Chính trị chỉ đạo hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội khóa XVI tại kỳ họp đầu tháng 4/2026.
Với nền tảng đã đạt 7 tiêu chí vững chắc, kết hợp vị trí chiến lược và tiềm năng phát triển vượt trội, Đồng Nai đang sẵn sàng bước vào kỷ nguyên mới: trở thành đô thị cấp quốc gia hiện đại, góp phần quan trọng vào mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Việc thành lập thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là thay đổi tên gọi hành chính mà là bước chuyển tầm vóc, tạo thế và lực mới cho sự phát triển bền vững, xanh, giàu mạnh và văn minh của vùng đất công nghiệp trọng điểm phía Nam.
