Trong bối cảnh các dự án nhà ở xã hội tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh đang gặp phải những bất cập và rủi ro tham nhũng, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký ban hành Chỉ thị số 34/CT-TTg ngày 11/12/2025. Văn bản này nhằm chấn chỉnh các tiêu cực trong quá trình xét duyệt, mua bán và cho thuê nhà ở xã hội, đồng thời tăng cường tính minh bạch, công khai để ngăn chặn tham nhũng và lạm dụng chính sách.
Chỉ thị nhấn mạnh rằng, mặc dù khung pháp lý đã được hoàn thiện và Chính phủ đã có nhiều nỗ lực thúc đẩy, nhưng vẫn tồn tại những vấn đề như chen lấn, xô đẩy khi nộp hồ sơ; tình trạng “cò mồi” môi giới bất hợp pháp; “mua chỗ”, hứa hẹn trúng đấu giá; quảng cáo “chỗ nội bộ”.
Ngoài ra, còn có hiện tượng cá nhân nộp hồ sơ nhiều dự án, sử dụng người đại diện, chậm trễ công khai thông tin dự án và danh sách đủ điều kiện, giá bán bị đẩy cao (tăng 30-40% so với thị trường), và giám sát sau hợp đồng kém hiệu quả, dẫn đến đầu cơ và lạm dụng chính sách.
Nội Dung Đề Xuất
Nếu không khắc phục kịp thời, những vấn đề này sẽ làm suy giảm niềm tin của nhân dân, ảnh hưởng đến tính công bằng của chính sách và hình thành thị trường ngầm.
Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo rõ ràng: “Xét duyệt, bán, thuê mua, cho thuê nhà ở xã hội phải đúng đối tượng, đúng quy định pháp luật, công khai, minh bạch, công bằng và hiệu quả”. Các biện pháp được triển khai nhằm đảm bảo nhà ở xã hội thực sự phục vụ mục tiêu “an cư lạc nghiệp” cho các đối tượng thu nhập thấp và công nhân lao động tại khu công nghiệp.
Các chỉ đạo chính
Chỉ thị 34/CT-TTg tập trung vào việc khắc phục các bất cập trong toàn bộ quy trình từ xét duyệt hồ sơ đến mua bán, cho thuê, với trách nhiệm rõ ràng phân công cho các cơ quan, địa phương, chủ đầu tư và người dân. Các nội dung chính bao gồm:
Công khai thông tin dự án và quy trình nộp hồ sơ:
- Các địa phương phải công bố thông tin dự án ngay sau khi khởi công xây dựng trên cổng thông tin điện tử của Sở Xây dựng và UBND cấp tỉnh, bao gồm tên dự án, chủ đầu tư, vị trí, thông tin liên hệ, địa điểm nộp hồ sơ, tiến độ, quy mô, số lượng căn hộ, giá tạm tính, thời gian bắt đầu/kết thúc nộp hồ sơ và các thông tin khác. Đồng thời, công bố ít nhất một lần trên phương tiện thông tin đại chúng của địa phương.
- Thông báo số lượng căn hộ, thời gian nộp hồ sơ và thời điểm mở bán trên cổng thông tin của Sở Xây dựng.
- Điều này giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin chính thức, tránh bị lừa đảo bởi các kênh không chính thống.
Xét duyệt hồ sơ và ngăn chặn lạm dụng:
- Kiểm tra, xác minh đối tượng đủ điều kiện, ngăn chặn tình trạng một cá nhân nộp hồ sơ nhiều dự án; thông báo kịp thời danh sách đủ điều kiện cho chủ đầu tư.
- Công khai danh sách người mua/người thuê mua sau khi ký hợp đồng và cập nhật định kỳ trên cổng thông tin để giám sát và tránh trùng lặp.
- Xác nhận thu nhập và điều kiện nhà ở của người nộp hồ sơ, đảm bảo tính chính xác và công bằng.
Giám sát và xử lý vi phạm:
- Thực hiện kiểm tra, thanh tra định kỳ trong quá trình công bố và tiếp nhận hồ sơ; hỗ trợ chủ đầu tư tránh tình trạng chen lấn (như mở thêm điểm nộp, tăng nhân sự, phân thời gian, hỗ trợ người cao tuổi).
- Kiểm toán giá bán để đảm bảo đúng quy định; phối hợp với công an xử lý nghiêm các hành vi môi giới bất hợp pháp, lừa đảo; tăng cường giám sát sau khi ký hợp đồng, thu hồi quyền lợi và xử phạt người vi phạm (như khai khống thông tin), đồng thời công khai danh sách vi phạm.
- Xử lý trách nhiệm đối với chủ đầu tư hoặc cá nhân vi phạm quy định xét duyệt hoặc môi giới; thiết lập đường dây nóng trên cổng thông tin địa phương để tiếp nhận khiếu nại.
Trách nhiệm cụ thể của các bên liên quan
Chỉ thị phân công rõ ràng trách nhiệm để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả:
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Chịu trách nhiệm toàn diện về chính sách nhà ở xã hội trên địa bàn. Chỉ đạo các sở ngành, đặc biệt là Sở Xây dựng, thực hiện nghiêm túc quy trình bán, thuê mua, cho thuê. Tập trung vào công khai thông tin, xác minh hồ sơ, kiểm tra giá cả và xử lý vi phạm.
Chủ đầu tư dự án: Tuân thủ quy trình pháp lý trong bán hàng; công bố thông tin dự án trên website của mình và gửi cho địa phương để đăng tải trên phương tiện thông tin đại chúng.
Sử dụng công nghệ số để hỗ trợ (như nộp hồ sơ trực tuyến, xếp hàng ảo); tránh chen lấn bằng các giải pháp linh hoạt. Tổ chức đấu giá công khai dưới sự giám sát của Sở Xây dựng (có thể mời báo chí tham dự) đối với trường hợp số lượng hồ sơ vượt quá số căn hộ.
Cấm thu tiền đặt cọc thừa hoặc ủy quyền cho cá nhân/tổ chức; phối hợp xử lý các hành vi “hỗ trợ” trúng thầu để trục lợi. Đảm bảo giá bán dựa trên chi phí hợp lý, không thổi giá.
Bộ Công an: Chỉ đạo công an địa phương xác minh đối tượng thu nhập thấp ở đô thị không có hợp đồng lao động bằng cơ sở dữ liệu dân cư; điều tra, xử lý hình sự các hành vi môi giới bất hợp pháp, lừa đảo và làm giả hồ sơ.
Bộ Xây dựng: Hướng dẫn thực hiện đúng quy định; hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia để giám sát; tổ chức thanh tra chuyên đề và đề xuất xử phạt đối với hành vi lạm dụng chính sách.
Người dân và doanh nghiệp: Tích cực tìm hiểu pháp luật để tránh bị lợi dụng; nộp hồ sơ trực tiếp cho chủ đầu tư, không qua trung gian; sử dụng kênh chính thức (cổng thông tin sở, UBND, báo chí, website chủ đầu tư) để lấy thông tin.
Khai báo trung thực, chỉ nộp một dự án, không ủy quyền; quản lý và chuyển nhượng chỉ cho đối tượng đủ điều kiện theo quy định. Người vi phạm sẽ bị thu hồi quyền lợi, phạt tiền và công khai thông tin.
Các bộ ngành khác và báo chí: Bộ Thông tin và Truyền thông chỉ đạo tăng cường tuyên truyền; báo chí đẩy mạnh đưa tin về chính sách, tính minh bạch và phòng chống lừa đảo qua các chuyên trang.
Kết luận
Chỉ thị 34/CT-TTg không chỉ là công cụ chấn chỉnh ngay lập tức mà còn là nền tảng để xây dựng hệ thống nhà ở xã hội bền vững, minh bạch, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nhà ở quốc gia.
Với sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên, chính sách sẽ được thực thi đúng đắn, giúp người thu nhập thấp và công nhân lao động tiếp cận nhà ở dễ dàng hơn, đồng thời loại bỏ triệt để các tiêu cực, khôi phục niềm tin của nhân dân vào Nhà nước và pháp luật. Các địa phương và cơ quan liên quan được yêu cầu báo cáo kết quả thực hiện định kỳ, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả cao nhất.
Bài viết này được viết lại dựa trên nội dung gốc từ Báo Chính phủ, nhằm cung cấp thông tin chi tiết, dễ tiếp cận cho người đọc quan tâm đến chính sách nhà ở xã hội. Để biết thêm chi tiết, vui lòng tham khảo văn bản Chỉ thị số 34/CT-TTg đầy đủ.
