Chính phủ đã ban hành Nghị định 54/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định trong lĩnh vực nhà ở, kinh doanh bất động sản trong đó có sửa đổi, bổ sung một số nội dung liên quan đến chính sách nhà ở xã hội nhằm tháo gỡ vướng mắc thủ tục, mở rộng khả năng tiếp cận cho người dân và tăng hiệu quả quản lý. Điểm trọng tâm của lần sửa đổi này là điều chỉnh quy trình xác nhận đối tượng, điều kiện thu nhập và cơ chế hậu kiểm nhằm đảm bảo chính sách đến đúng người thụ hưởng.
Trong bối cảnh giá nhà tăng nhanh và khả năng tiếp cận nhà ở của người thu nhập thấp ngày càng khó khăn, các điều chỉnh pháp lý được kỳ vọng góp phần cải thiện tính minh bạch và thúc đẩy phát triển nguồn cung nhà ở xã hội trong dài hạn.
Cụ thể, Nghị định số 54/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 Nghị định sau:
1 – Nghị định số 96/2024/NĐ-CP ngày 24/7/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật kinh doanh bất động sản.
2 – Nghị định số 95/2024/NĐ-CP ngày 24/7/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật nhà ở.
3 – Nghị định số 98/2024/NĐ-CP ngày 25/7/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật nhà ở về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư.
4 – Nghị định số 100/2024/NĐ-CP ngày 26/7/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật nhà ở về phát triển và quản lý nhà ở xã hội (đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 261/2025/NĐ-CP).
Ngoài ra, Nghị định số 54/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều tại 2 Nghị định số 140/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 và Nghị định số 144/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 về phân quyền, phân cấp, phân định thẩm quyền trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng.
Thay đổi cơ chế xác nhận điều kiện thu nhập và đối tượng
Quy định mới sửa đổi nội dung về điều kiện thu nhập theo hướng:
- Chuyển thẩm quyền xác nhận thu nhập từ UBND cấp xã sang Công an cấp xã.
- Bổ sung cơ chế kê khai – cam kết – hậu kiểm về thu nhập.
- Đơn đề nghị xác nhận được xem là giấy tờ chứng minh thuộc diện được hưởng chính sách.
Ngoài ra, với một số nhóm đối tượng đặc thù (ví dụ người bị thu hồi đất phải di dời, giải tỏa nhà ở), vẫn cần xác nhận từ UBND cấp xã nơi có đất bị thu hồi theo mẫu hướng dẫn của Bộ Xây dựng.
Việc chuyển đổi cơ quan xác nhận và áp dụng hậu kiểm giúp giảm thủ tục hành chính ban đầu nhưng tăng trách nhiệm pháp lý của người đăng ký.
Quy định rõ hơn về quy trình nộp và tiếp nhận hồ sơ
Người dân có thể nộp hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội qua nhiều hình thức:
- Nộp trực tiếp
- Nộp trực tuyến
- Gửi qua bưu chính
- Nộp thông qua cơ quan, doanh nghiệp nơi đang làm việc
Chủ đầu tư dự án quyết định thời gian tiếp nhận hồ sơ, nhưng tối thiểu phải kéo dài 30 ngày kể từ thời điểm bắt đầu nhận hồ sơ.
Hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội gồm:
- Đơn đăng ký theo mẫu quy định
- Giấy tờ chứng minh thuộc đối tượng và điều kiện hưởng chính sách
Giấy xác nhận có giá trị 12 tháng kể từ thời điểm xác nhận, và người đăng ký phải cam kết chưa từng được hưởng hỗ trợ nhà ở trước đó.
Rút ngắn thời gian xác nhận giấy tờ nhà ở
Một điểm mới đáng chú ý là cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất phải xác nhận điều kiện nhà ở trong vòng 07 ngày kể từ khi nhận được đề nghị xác nhận.
Quy định này giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm tình trạng chậm trễ trong xét duyệt nhà ở xã hội.
Nội Dung Đề Xuất
Ý nghĩa đối với thị trường và người dân
Các sửa đổi này được đánh giá là bước tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường bất động sản theo hướng minh bạch, dữ liệu hóa và kiểm soát tốt hơn các giao dịch và chính sách nhà ở.
Đồng thời, việc điều chỉnh chính sách nhà ở xã hội cũng gắn với mục tiêu lớn của Việt Nam là phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021 – 2030, nhằm đảm bảo an sinh xã hội và hỗ trợ người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp có chỗ ở ổn định.
Tác động dự kiến trong thời gian tới
Việc bổ sung cơ chế kê khai – hậu kiểm được kỳ vọng sẽ:
- Giảm gian lận chính sách
- Tăng tốc xử lý hồ sơ
- Mở rộng khả năng tiếp cận nhà ở xã hội
Song song đó, Việt Nam đang tiếp tục thúc đẩy chương trình phát triển nhà ở xã hội với hàng trăm nghìn căn dự kiến xây dựng mỗi năm trong giai đoạn tới, cho thấy đây vẫn là chính sách trọng điểm của Chính phủ.
Kết luận
Những sửa đổi mới về nhà ở xã hội thể hiện định hướng cải cách thủ tục hành chính, tăng minh bạch và mở rộng tiếp cận chính sách cho người dân. Nếu triển khai hiệu quả, các quy định này sẽ góp phần thúc đẩy phát triển nhà ở giá phù hợp, ổn định thị trường bất động sản và bảo đảm an sinh xã hội trong giai đoạn tới.
