Nhà ở xã hội (NƠXH) là chính sách hỗ trợ quan trọng của Nhà nước dành cho người thu nhập thấp tại khu vực đô thị, giúp họ có cơ hội sở hữu hoặc thuê mua nhà với giá ưu đãi. Tuy nhiên, nhóm lao động tự do (như chạy xe ôm, bán hàng rong, làm việc tự do, không có hợp đồng lao động hoặc bảng lương cố định) thường gặp khó khăn lớn trong việc chứng minh thu nhập để làm hồ sơ mua hoặc thuê mua NƠXH.
Theo hướng dẫn mới nhất từ Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06 – Bộ Công an) (tháng 1/2026), dựa trên Nghị định 261/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 10/10/2025) và Thông tư 32/2025/TT-BXD của Bộ Xây dựng, vấn đề này đã được tháo gỡ rõ ràng. Lao động tự do có thể tự kê khai và cam kết thu nhập, công an cấp xã sẽ xác nhận dựa trên dữ liệu dân cư và cam kết của người dân.
Đối tượng áp dụng
- Người thu nhập thấp tại khu vực đô thị theo khoản 5 Điều 76 Luật Nhà ở 2023.
- Đặc biệt là lao động tự do không có hợp đồng lao động, không có bảng lương, không hưởng lương hưu từ BHXH.
- Áp dụng cho cả người độc thân và đã kết hôn (tổng thu nhập của vợ chồng).
- Mức thu nhập phải phù hợp quy định (ví dụ: không vượt ngưỡng thu nhập thấp theo Nghị định hiện hành, thường dưới 15-30 triệu đồng/tháng tùy tình trạng hôn nhân – kiểm tra cụ thể tại địa phương).
Cơ quan xác nhận và Hồ sơ cần chuẩn bị
Công an cấp xã (công an phường/xã) nơi người dân:
Nội Dung Đề Xuất
- Đăng ký thường trú, hoặc
- Đăng ký tạm trú, hoặc
- Nơi ở hiện tại (nơi thực tế cư trú).
Hồ sơ cần chuẩn bị:
Giấy tờ tùy thân: CMND/CCCD/Hộ chiếu (bản sao công chứng hoặc kèm bản chính để đối chiếu).
Giấy đề nghị xác nhận (theo mẫu nếu có, hoặc tự viết).
Giấy tờ chứng minh thu nhập (nếu có): Sao kê ngân hàng, biên lai thu nhập, giấy xác nhận từ nơi làm việc tự do, v.v.
Trường hợp không có giấy tờ chứng minh:
- Người dân tự kê khai mức thu nhập thực nhận (hàng tháng hoặc bình quân);
- Cam kết chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin kê khai (tránh khai khống để trục lợi chính sách).
Mẫu xác nhận chính thức: Sử dụng Mẫu số 05 ban hành kèm Thông tư 32/2025/TT-BXD (Bộ Xây dựng).
Quy trình thực hiện chi tiết (theo Công văn hướng dẫn của C06)
Nộp hồ sơ: Người dân đến trực tiếp công an cấp xã nộp đơn đề nghị xác nhận thu nhập (kèm giấy tờ nếu có).
Xử lý:
- Công an cấp xã kiểm tra thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
- Nếu có giấy tờ chứng minh thu nhập: Căn cứ vào đó để xác nhận.
- Nếu không có giấy tờ: Người dân cam kết nội dung kê khai → Công an cấp xã xác nhận việc cư trú trên địa bàn và nội dung kê khai theo Mẫu số 05.
Thời gian xử lý: Thường trong vòng 07 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ (theo quy định liên quan tại Nghị định 261/2025/NĐ-CP).
Nhận kết quả: Giấy xác nhận điều kiện thu nhập (Mẫu số 05) để bổ sung vào hồ sơ đăng ký mua/thuê mua NƠXH tại chủ đầu tư dự án.
Lưu ý quan trọng
- Việc xác nhận nhằm hỗ trợ đúng đối tượng, nhưng phải ngăn chặn trục lợi chính sách → Người kê khai sai sự thật có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.
- C06 yêu cầu thực hiện đồng bộ, thống nhất trên toàn quốc.
- Trong tương lai gần, sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu thu nhập liên thông với dữ liệu dân cư để quy trình thuận tiện hơn.
- Nếu bạn đã kết hôn, cả vợ/chồng cần kê khai và xác nhận thu nhập (tổng thu nhập không vượt mức quy định).
- Kiểm tra mức thu nhập cụ thể tại địa phương vì có thể điều chỉnh theo từng khu vực đô thị.
- Trước đây, nhiều lao động tự do như anh Phạm Văn Tuấn (chạy xe ôm tại Hà Nội) gặp khó khăn vì thiếu giấy tờ cố định. Với hướng dẫn mới, cơ hội tiếp cận NƠXH dễ dàng hơn đáng kể.
Cơ sở pháp lý chính
- Luật Nhà ở 2023 (khoản 5 Điều 76).
- Nghị định 261/2025/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 100/2024/NĐ-CP, hiệu lực 10/10/2025).
- Thông tư 32/2025/TT-BXD (ban hành Mẫu số 05).
- Công văn 511/C06-TTDLDC năm 2026 của Cục C06 (hướng dẫn thực hiện).
Nếu bạn đang ở TP.HCM hoặc các tỉnh thành khác, hãy đến ngay công an phường/xã nơi cư trú để được hướng dẫn cụ thể và nộp hồ sơ. Chính sách này giúp hàng triệu lao động tự do có cơ hội sở hữu nhà ở ổn định hơn. Chúc bạn sớm hoàn thành thủ tục!
