Trong bối cảnh ngành xổ số kiến thiết mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước, việc quan tâm đến đời sống của người bán vé số dạo đang nhận được sự chú ý từ Quốc hội.
Tại kỳ họp, đại biểu Châu Quỳnh Dao (đoàn An Giang) đã đề xuất công nhận người bán vé số dạo là lao động tự do đặc thù, đồng thời tạo điều kiện để họ tiếp cận bảo hiểm xã hội tự nguyện với sự hỗ trợ từ Nhà nước.
Theo số liệu năm 2025, 21 công ty xổ số kiến thiết miền Nam đạt doanh thu hơn 155.500 tỷ đồng, nộp ngân sách gần 52.000 tỷ đồng. Xổ số được xem như “thuế tự nguyện”, góp phần quan trọng vào an sinh xã hội địa phương. Tuy nhiên, người bán vé số dạo – khâu cuối cùng trong chuỗi phân phối – lại đang đối mặt với nhiều khó khăn.
Họ chủ yếu là người già neo đơn, phụ nữ, trẻ em hoàn cảnh éo le, người khuyết tật thuộc nhóm thu nhập thấp. Công việc chân chính nhưng vất vả, làm việc bất kể nắng mưa, không ngày nghỉ, rủi ro cao về sức khỏe và tai nạn lao động.
Hiện nay, mối quan hệ giữa người bán vé số dạo với đại lý và doanh nghiệp chủ yếu là “mua đứt bán đoạn”, không có hợp đồng lao động chính thức. Theo Nghị định 30/2007, vé số được phân phối qua nhiều hình thức, nhưng người bán dạo không được bảo vệ quyền lợi rõ ràng.
Hoa hồng chỉ khoảng 1.000 đồng/tờ, một người phải bán khoảng 200 tờ/ngày mới kiếm được hơn 200.000 đồng. Quy định về phân phối lợi nhuận chưa có cơ chế cụ thể để chăm lo trực tiếp cho lực lượng này, dẫn đến họ không được tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.
Đại biểu Châu Quỳnh Dao nhấn mạnh quan điểm của Đảng và Nhà nước: “Phát triển kinh tế phải gắn chặt với tiến bộ, công bằng xã hội. Hệ thống an sinh xã hội cần được hoàn thiện theo hướng bao trùm, linh hoạt”. Việc công nhận người bán vé số dạo là lao động tự do đặc thù sẽ giúp họ có địa vị pháp lý rõ ràng, dễ dàng tiếp cận bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Nhà nước cần hỗ trợ một phần mức đóng từ ngân sách hoặc từ quỹ phúc lợi của các công ty xổ số kiến thiết, giảm gánh nặng tài chính cho nhóm lao động dễ bị tổn thương này.
Đề xuất này không chỉ bảo vệ quyền lợi người bán vé số dạo trước rủi ro sức khỏe, tuổi già mà còn góp phần hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội, đảm bảo công bằng trong phát triển kinh tế.
Nếu được triển khai, chính sách sẽ mang lại ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giúp những người lao động thầm lặng này có cuộc sống ổn định hơn, xứng đáng với đóng góp của họ trong chuỗi giá trị ngành xổ số.