Khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế – xã hội, không phải trường hợp nào người sử dụng đất cũng được bồi thường (đền bù). Luật Đất đai 2024 quy định rõ những trường hợp không được bồi thường về đất và không được bồi thường về tài sản gắn liền với đất. Việc nắm rõ các quy định này giúp người dân tránh vi phạm và hiểu rõ quyền lợi của mình.
Dưới đây là phân tích chi tiết dựa trên Luật Đất đai 2024.
1. Không được bồi thường về đất
Căn cứ Điều 101 Luật Đất đai 2024, Nhà nước thu hồi đất không bồi thường về đất trong các trường hợp sau:
- Các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 107 của Luật này.
- Đất do cơ quan, tổ chức của Nhà nước quản lý (Điều 217).
- Đất thu hồi trong các trường hợp quy định tại Điều 81, khoản 1 và khoản 2 Điều 82.
- Trường hợp không đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (trừ một số trường hợp đặc biệt tại khoản 3 Điều 96).
1.1. Không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại
- Đất được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất (trừ đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân theo Điều 96).
- Đất được Nhà nước giao cho tổ chức thuộc trường hợp có thu tiền sử dụng đất nhưng được miễn tiền sử dụng đất.
- Đất thuê trả tiền hàng năm hoặc thuê trả một lần nhưng được miễn tiền thuê (trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 99).
- Đất công ích do UBND cấp xã cho thuê.
- Đất nhận khoán để sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối.
- Đất nông nghiệp được giao vượt hạn mức cho phép.
1.2. Đất do cơ quan, tổ chức của Nhà nước quản lý
Đây là đất chưa giao, chưa cho thuê hoặc giao để quản lý, bao gồm:
- Đất sử dụng vào mục đích công cộng.
- Đất sông, ngòi, kênh, rạch, suối, ao, hồ, đầm, phá.
- Đất nghĩa trang, nhà tang lễ, cơ sở hỏa táng; đất cơ sở lưu giữ tro cốt.
- Đất có mặt nước chuyên dùng.
- Đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất.
- Đất do Nhà nước thu hồi và giao cho tổ chức phát triển quỹ đất quản lý.
- Đất do Nhà nước thu hồi và giao UBND cấp xã quản lý trong một số trường hợp cụ thể.
- Đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích của xã, phường, thị trấn.
- Đất chưa sử dụng.
- Một số trường hợp khác liên quan đến đất của tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao.
1.3. Đất bị thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai
Đây là nhóm phổ biến gây tranh chấp:
- Sử dụng đất sai mục đích, dù đã bị xử phạt vẫn tiếp tục vi phạm.
- Hủy hoại đất và đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà tiếp tục vi phạm.
- Đất được giao, cho thuê không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền.
- Nhận chuyển nhượng đất trái phép.
- Đất được Nhà nước giao quản lý mà để bị lấn đất, chiếm đất.
- Không thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
- Đất trồng cây hàng năm, đất nuôi trồng thủy sản không sử dụng trong 12 tháng liên tục; đất trồng cây lâu năm không sử dụng trong 18 tháng; đất trồng rừng không sử dụng trong 24 tháng và đã bị xử phạt mà không đưa vào sử dụng đúng hạn.
- Dự án đầu tư chậm tiến độ hoặc không triển khai đúng cam kết.
1.4. Đất bị thu hồi do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật
- Tổ chức được giao đất nhưng bị giải thể, phá sản hoặc chấm dứt hoạt động.
- Cá nhân sử dụng đất mất nhưng không có người thừa kế.
- Đất được Nhà nước giao, cho thuê đã hết thời hạn sử dụng nhưng không được gia hạn.
- Dự án đầu tư bị chấm dứt.
- Đất rừng bị thu hồi theo quy định pháp luật về lâm nghiệp.
- Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất do không còn nhu cầu sử dụng.
1.5. Đất không đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Không có giấy tờ hợp lệ, không đáp ứng điều kiện cấp Sổ đỏ. Ngoại trừ: Đất nông nghiệp sử dụng trước ngày 01/07/2004 do hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp.
2. Không được bồi thường về tài sản gắn liền với đất
Căn cứ Điều 105 Luật Đất đai 2024, các trường hợp không được bồi thường tài sản gắn liền với đất bao gồm:
- Tài sản gắn liền với đất thuộc một trong các trường hợp thu hồi đất quy định tại các khoản 1, 2, 4, 5 và 8 Điều 81, điểm b và điểm c khoản 1 Điều 82.
- Tài sản gắn liền với đất được tạo lập trái quy định pháp luật hoặc tạo lập trong thời hạn hiệu lực của thông báo thu hồi đất.
- Công trình xây dựng theo giấy phép xây dựng có thời hạn mà đến thời điểm thu hồi đất, giấy phép đã hết hạn (chủ sở hữu được hỗ trợ tháo dỡ, phá dỡ, di dời).
- Công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và công trình xây dựng khác mà chủ sở hữu xác định không còn nhu cầu sử dụng trước thời điểm có quyết định thu hồi đất.
Ví dụ điển hình: Xây nhà, trồng cây hoặc tạo lập tài sản sau khi có thông báo thu hồi đất → không được bồi thường.
Kết luận và lưu ý quan trọng
Điểm chung của các trường hợp không được đền bù là vi phạm pháp luật đất đai hoặc không đủ điều kiện theo quy định pháp luật. Trong một số trường hợp, người dân vẫn được hỗ trợ chi phí đầu tư vào đất còn lại, hỗ trợ di dời, hoặc các khoản hỗ trợ khác theo quy định.
Để tránh rơi vào các trường hợp không được bồi thường, người dân cần:
- Sử dụng đất đúng mục đích, đúng quy hoạch.
- Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính và các cam kết với Nhà nước.
- Không tạo lập tài sản sau khi nhận thông báo thu hồi đất.
- Kịp thời hoàn thiện giấy tờ, thủ tục cấp Sổ đỏ khi đủ điều kiện.
Luật Đất đai 2024 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2025 (một số điều khoản từ 01/08/2024). Các quy định cụ thể có thể được hướng dẫn chi tiết bởi Nghị định, Thông tư sau. Người dân nên tham khảo cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc luật sư để được tư vấn cụ thể cho trường hợp của mình.
Nội Dung Đề Xuất
- Nhà không sổ, bị quy hoạch sẽ được đền bù và bố trí tái định cư như thế nào?
- Tại sao giá nhà ở xã hội gửi Sở Xây dựng cao nhưng khi mở bán lại rẻ hơn nhiều?
- Cần biết khi vay mua Nhà ở xã hội qua Ngân hàng Chính sách Xã hội
- Bị thu hồi đất khi đang thế chấp ngân hàng: Người dân phải làm gì với khoản nợ?
- Mua nhà đất thông qua vi bằng có được cấp sổ đỏ không?
File đính kèm trong bài viết
Đã hết lượt tải
Bạn đã sử dụng hết 1 lượt tải tài liệu.
Vui lòng quay lại sau 15 phút
hoặc đăng nhập / đăng ký để tiếp tục tải không giới hạn.
Yêu cầu đăng nhập
Bạn phải Đăng nhập để tải file này về.
Nếu bạn chưa có tài khoản hãy Đăng ký tài khoản
để sử dụng các tính năng nâng cao.
Yêu cầu nâng cấp VIP
Để tải file này bạn phải là thành viên VIP.
Hãy nâng cấp thành viên VIP để sử dụng chức năng nâng cao
và tải tài nguyên không giới hạn trên Khome.Asia.
