Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia đã đưa ra các định hướng quan trọng nhằm phát triển hệ thống đô thị và nông thôn Việt Nam giai đoạn 2021-2030.
Mục tiêu là xây dựng hệ thống đô thị đồng bộ, hiện đại, bền vững, trở thành động lực tăng trưởng kinh tế – xã hội, đồng thời phát triển nông thôn toàn diện, gắn kết chặt chẽ với đô thị.
Định hướng tổng thể phát triển hệ thống đô thị
Quy hoạch nhấn mạnh việc đẩy nhanh đô thị hóa phù hợp với kế hoạch, hình thành hệ thống đô thị phát triển đồng bộ, kết hợp hài hòa giữa cải tạo, chỉnh trang đô thị cũ và phát triển các khu đô thị mới.
Các định hướng chính bao gồm:
- Nâng cao chất lượng đô thị về kinh tế, xã hội, hạ tầng, nhà ở và chất lượng sống; tăng sức cạnh tranh và khả năng hội nhập quốc tế.
- Xây dựng hệ thống đô thị theo mô hình mạng lưới, phân bố hợp lý giữa các vùng, tăng cường liên kết đô thị – nông thôn, phù hợp với sắp xếp đơn vị hành chính.
- Phát triển đô thị bền vững, xanh, thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai, theo hướng nén đô thị, tiết kiệm đất đai, mở rộng không gian xanh và công cộng.
- Áp dụng mô hình TOD (phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng), phát triển giao thông khối lượng lớn, khai thác không gian ngầm tại đô thị lớn.
- Xây dựng bản sắc đô thị qua không gian công cộng và công trình điểm nhấn kiến trúc.
- Chọn một số đô thị có lợi thế phát triển thành trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ tầm khu vực và quốc tế; hình thành chuỗi đô thị thông minh.
- Phát triển bền vững đô thị ven biển và hải đảo, bảo vệ hệ sinh thái và di sản văn hóa.
- Xây dựng Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và các thành phố trực thuộc Trung ương trở thành đô thị năng động, sáng tạo, đầu mối quan trọng của mạng lưới đô thị Đông Nam Á và châu Á.
- Ưu tiên phát triển đô thị dọc hành lang kinh tế, đô thị vệ tinh của Hà Nội và TP.HCM, hệ thống đô thị vừa và nhỏ liên kết với đô thị lớn.
- Đa dạng hóa mô hình đô thị đặc thù: đô thị du lịch, di sản, đại học, sáng tạo, kinh tế cửa khẩu, đô thị đảo.
- Với các tỉnh thành mới sáp nhập, tập trung kết nối hạ tầng giữa tỉnh lỵ mới và các trung tâm cũ để tạo cực tăng trưởng cấp tỉnh.
Định hướng phân bố các vùng đô thị lớn
Vùng đô thị Hà Nội
Phát triển hệ thống đô thị gồm Hà Nội và các đô thị lân cận thuộc Đồng bằng sông Hồng và Trung du miền núi phía Bắc để chia sẻ chức năng giáo dục, y tế, khoa học – công nghệ, thương mại, du lịch, giảm áp lực cho trung tâm.
Tập trung xây dựng hạ tầng đồng bộ: vành đai 4, 5, đường sắt đô thị, đường sắt vành đai, cầu qua sông Hồng và sông Đuống. Hình thành vành đai công nghiệp – đô thị – dịch vụ. Hà Nội hướng tới đô thị thông minh, trung tâm khoa học – công nghệ, tài chính, giáo dục, y tế chất lượng cao và giao dịch quốc tế. Phát triển các đô thị vệ tinh để giảm tải nội đô và mở rộng không gian.
Vùng đô thị Thành phố Hồ Chí Minh
Bao gồm TP.HCM và các đô thị lân cận thuộc Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Tập trung hạ tầng vành đai 3, 4, đường sắt đô thị kết nối cảng hàng không, cảng biển. Đẩy mạnh mô hình TOD và vành đai công nghiệp – đô thị – dịch vụ; phát triển khu đô thị sân bay Long Thành.
TP.HCM đóng vai trò đô thị hạt nhân, trung tâm tài chính quốc tế, công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo. Khai thác tiềm năng khu Thủ Đức, Cần Giờ, Bà Rịa – Vũng Tàu làm động lực tăng trưởng mới.
Vùng đô thị Đà Nẵng – Huế
Xây dựng theo mô hình chuỗi đô thị với lõi là Đà Nẵng và Huế cùng các đô thị lân cận. Trở thành trung tâm khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, du lịch, thương mại, tài chính, logistics và công nghiệp công nghệ cao; là trung tâm giáo dục, y tế và khoa học – công nghệ lớn của cả nước.
Đà Nẵng là cực tăng trưởng khu vực, cùng Huế thúc đẩy phát triển Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và phía Nam Bắc Trung Bộ.
Vùng đô thị Cần Thơ
Với trung tâm là TP. Cần Thơ và các đô thị lân cận, trở thành trung tâm dịch vụ, thương mại, du lịch, logistics, công nghiệp chế biến, nông nghiệp công nghệ cao của Đồng bằng sông Cửu Long.
Khai thác trục giao thông Cần Thơ – Mỹ Thuận – Trung Lương – TP.HCM để lan tỏa động lực phát triển. Cần Thơ đóng vai trò cực tăng trưởng quan trọng của vùng.
Nội Dung Đề Xuất
Định hướng phát triển nông thôn
Nông thôn được xác định là không gian sản xuất, sinh thái và văn hóa quan trọng, gắn kết chặt chẽ với hệ thống đô thị.
Các định hướng nổi bật:
- Xây dựng nông thôn mới toàn diện, hiện đại, xanh – sạch – đẹp, hạ tầng đồng bộ, tiệm cận đô thị nhưng giữ gìn bản sắc văn hóa.
- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, đẩy mạnh chương trình OCOP.
- Tăng cường quản lý cơ sở, số hóa dịch vụ công, phù hợp với chính quyền hai cấp.
- Tổ chức lại không gian dân cư phù hợp điều kiện từng vùng, di dời dân cư khỏi khu vực nguy cơ thiên tai.
- Nông thôn ven đô: thúc đẩy đô thị hóa, phát triển nông nghiệp đô thị, hình thành điểm dân cư xanh – sinh thái.
- Miền núi và vùng dân tộc thiểu số: xây dựng khu dân cư tập trung, tăng đầu tư hạ tầng, kết nối đô thị, bảo đảm dịch vụ cơ bản.
- Vùng sản xuất nông nghiệp tập trung (ĐBSCL, Tây Nguyên): gắn dân cư với vùng chuyên canh, cụm chế biến và đô thị.
- Đẩy mạnh phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, thu hẹp khoảng cách phát triển, bảo vệ môi trường và không gian sinh sống.
Kết luận
Điều chỉnh Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn 2021-2030 hướng tới một hệ thống đô thị mạng lưới hiện đại, bền vững, có khả năng cạnh tranh khu vực và quốc tế, đồng thời xây dựng nông thôn giàu bản sắc, gắn kết hài hòa với đô thị. Việc thực hiện thành công sẽ góp phần tạo động lực mạnh mẽ cho tăng trưởng kinh tế – xã hội nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn tới.
File đính kèm trong bài viết
